auto baby bag book care film gaming hbo healthy hospital office party paypal red rock dress fruit sport study time

۲۲)آشنایی با خوشه گردش گری دینی

به نام خدا

مبانی نظری گردش‌گری دینی در اسلام

حسین بافکار

مقدمه

گردش‌گری دینی یک از انواع گردش‌گری است که در سال‌های اخیر در کشورهایی که به بعد معنوی گردش‌گری اهمیت داده می‌شود سخت مورد توجه قرار گرفته است . در گردش‌گری دینی انگیزه گردشگران از گردش و سیاحت اهداف معنوی ست . گردشگران بیشتر از اماکن زیارتی ، مساجد قدیمی ، کلیساها ، آتشکده‌ها ، صومعه‌ها ، خانقاه‌ها و… بازدید می‌کنند .  یا با رویدادهای تاریخی که در مکان‌های مذهبی روی داده آشنا می‌شوند. همین طور ممکن است برای ادای فریضه یا مراسم دینی  خود رنج و سختی سفر را متقبل و در میقات مکانی و زمانی خاصی حضور یابند. در آسیا منطقه خاورمیانه کانون مهم گردش‌گری دینی است . در عربستان شهرهای مکه مکرمه و مدینه منوره ، در ایران شهرهای مقدس مشهد و قم ، در عراق شهرهای زیارتگاهی نجف ،کربلا ،کاظمین و سامرا و در سوریه شهر دمشق هرساله پذیرای گردشگران دینی بسیاری است. در این میان ایران اسلامی با توجه به تفکر دینی حاکم بر جامعه توانمندی آن را دارد که  به قطب مهم گردش‌گری دینی در جهان مبدل شود و الگویی مناسب از سیر و سیاحت در روی زمین به جهانیان ارائه نماید به یقین این مهم با ثبوت مدیریت در امر گردش‌گری، برنامه‌ریزی جامع ،بستر سازی مناسب و بهره‌گیری از نیروهای متعهد ، متخصص ،آگاه و دلسوز نسبت به گردش‌گری دینی محقق خواهد شد . ان‌شاءالله

تعریف گردش‌گری دینی

در اسلام اصل سیاحت و گردش موضوعیت ندارد یعنی هدف نیست ،بلکه هدف آن اثراتی است که از گردش‌گری حاصل می‌شود که زمینه ساز شناخت معبود و پیشرفت و تکامل انسان است . به تعبیری : گردش و تفریح زمانی که در بستر زمان و مکان با فرهنگ دینی پیوند می‌خورد گردش‌گری دینی شکل می‌گیرد. که در آموزه های دینی به آن سیر در« آفاق و انفس » گویند.

اهمیت و اهداف گردش‌گری دینی

خداوند در قرآن کریم در آیات مکرر با عبارت‌های « سیروا فی‌الارض » به طور مستقیم و در بعضی از آیات به طور غیرمستقیم با « فسیحوا فی‌الارض »، مردم را به سیر و سیاحت در روی زمین فرا خوانده است که امروزه از آن با عنوان گردش‌گری یاد می‌شود با مطالعه این آیات و احادیث رسیده از معصومین (ع) می‌توان به اهمیت و اهداف گردش‌گری دینی در اسلام پی برد ، ولی به اختصار آنچه که می‌توان از این آیات و روایات برداشت کرد چنین است :

–         مطالعه سرنوشت اقوام پیشین با هدف عبرت اندوزی

–         آشنایی با آداب و سنن آسیب ساز پیشینیان

–         شناخت آفریدگار با نگرش دقیق در نشانه‌ها

–         پرورش اندیشه و کسب تجربه و بصیرت

–         بهره‌مندی از تفریحات سالم و سازنده

–         زیارت برای توشه اندوزی آخرت

–         دیدار اقوام و آشنایان

ضرورت توجه به گردش‌گری دینی

ایران اسلامی به تنهایی جهانی‌ست که در درون یک مرز قرار گرفته است به همین جهت دارای جاذبه های مهم گردش‌گری  از نظر تاریخی ، فرهنگی ، زیارتی ،طبیعی و.. است که جملگی در گردش‌گری دینی کاربرد دارند. از سوی دیگر ایران کشوری ست که از نظر توانمندی‌ها و جاذبه های گردش‌گری به طور بالقوه جزو پنج الی ده کشور نخست جهان از نظر گردش‌گری قرار دارد . چنانکه طبق آمارهای اعلام شده فقط بیش از ۸۰۰۰ مکان زیارتگاهی در کشور شناسایی  شده است و بیش از ۴۰۰مورد آن در فهرست آثار ملی ثبت شده است .وبر اساس گزارش‌هایی که منتشر شده گردشگرانی که از ایران دیدار داشته اند ، بیش از نیمی از آن‌ها جاذبه های مذهبی و زیارتی ایران را بهترین جاذبه های گردش‌گری دانسته اند. این در حالی ست که به گردش‌گری دینی در کشور به طور تخصصی توجه نشده است و بسترهای لازم برای توسعه آن فراهم نشده است . بنابراین بهتر است به این بخش از گردش‌گری با توجه به تفکر دینی حاکم بر جامعه عنایت ویژه شود.

محدوده گردش‌گری دینی

اگر چه امروزه گردش‌گری در دنیا در دو مقیاس ملی« گردش‌گری داخلی » و گردش‌گری بین‌المللی « خارجی» انجام می‌گیرد ولی در پیشینه گردش‌گری اسلام به ظاهر میان این دو حداقل در سرزمین‌های اسلامی تفاوتی وجود ندارد .زیرا ؛ در دوران حاکمیت تمدن اسلامی که مفهوم امت اسلامی مرز های جغرافیایی را در نوردیده بود و بر بخش پهناوری از جهان حاکم بود ؛ هر گردش‌گری که به سرزمینی از اسلام پای می‌نهاد آنجا را سر زمین خود می‌یافت .

            این وطن مصر و عراق و شام نیست              این وطن شهری ست که آن را نام نیست

هرچند که امروزه متأسفانه مرزبندی‌های سیاسی و جغرافیایی محدودیت‌هایی در این مهم فراهم آورده است.

تفاوت گردش‌گری دینی و گردش‌گری غیر دینی

در گردش‌گری دینی و غیر دینی تفاوت در ایدئولوژی نهفته است . در گردش‌گری غیر دینی که جوامع غربی و فرهنگ منحط  آن‌ها مروج آن است ، گردش‌گری صنعتی درآمد ساز است که می‌تواند دروازه طلایی ثروت را به روی کشورهای هدف بگشاید . لذا حاکمان بر این جوامع می‌کوشند با مسامحه کاری وبی توجهی به پی آمد های فرهنگی بهترین سازوبرگ آسایش و امنیت و لذت جویی را برای گردشگران فراهم آورند.و تعصبات لازم در باره ارزش‌ها و هنجارهای جامعه را کنار گذارند . زیرا معتقدند داشتن تعصب به ارزش‌ها و هنجارها نمی‌تواند صنعت گردش‌گری را سود آور نماید . اما  در گردش‌گری دینی  به هیچ وجه اولویت منافع مادی نیست بلکه اولویت اهداف فرهنگی و معنوی ست . که می‌تواند به عنوان یک ارزش والا دل انسان را روشن ، چشم او را بینا و گوشش را شنوا گرداند. و او را در رسیدن به کمال و انسانیت یاری دهد. بنابراین کسانی که قصد فعالیت در زمینه گردش‌گری دینی دارند باید اولویت‌های کاری را اهداف معنوی قرار دهند.هرچند که در خدمت گزاری به گردشگران  دینی می‌توان از منافع مادی آن نیز بهره‌مند شد.

محاسن گردش‌گری دینی

–         این نوع گردش‌گری برای مردم مسلمان و مسئولین دغدغه فرهنگی و سیاسی ندارد .

–         در تمام فصول سال امکان پذیراست و بیکاری فصلی را در پی ندارد.

–         اغلب طبقات اجتماع می‌توانند از آن بهره‌مند شوند.

–         به جهت مادی نبودن اهداف گردش‌گری سطح توقعات گردشگران دینی پایین خواهد بود هر چند که باید کوشش شود بهترین خدمات به این گونه از گردشگران ارائه شود.

–         مشکلات زیست محیطی آن نسبت به انواع دیگر گردش‌گری  ناچیز است.

–         موجب تعامل فرهنگی و تقویت همگرایی دینی می‌شود.

–         می‌تواند الگویی مطلوب از گردش‌گری را به جهانیان ارائه دهد.

–          گردشگران با ارزش‌های واقعی در جوامع مقصد آشنا می‌شوند.

–          گردشگران در جامعه میزبان راحت‌تر پذیرفته می‌شوند.

–         سلامتی بهداشتی و معنوی گردشگران تضمین شده است .

–         …..

محدودیت‌های گردش‌گری دینی

–         کمبود کارشناسان آگاه به مسایل گردش‌گری دینی در امور گردش‌گری دینی

–         کمبود اقامتگاه‌ها ، استراحت گاه‌ها ، رستوران‌های مناسب  و کم هزینه با معماری اسلامی در حوزه های مهم گردش‌گری

–         تشکیک آرا وعدم اجماع در احکام فقهی در ورود گردشگران غیر مسلمان به اماکن مذهبی

–         عدم تخصص اغلب مدیران دفاتر گردش‌گری در امر گردش‌گری دینی

–         عدم وجود نمادهای دینی در مبلمان شهری در مراکز عمده گردش‌گری دینی

–         عدم توجیه نیروهای خدمات رسان نسبت به امر گردش‌گری دینی

–         عدم وجود فضاهای مناسب برای برپایی نمایشگاه ،جشنواره در مراکز عمده گردش‌گری دینی

–         عدم وجود امکانات ورزشی و تفریحی در مکان‌های گردش‌گری برای فرزندان گردشگران دینی

–         مشکلات نگرش جامعه میزبان نسبت به گردش‌گری به ویژه گردش‌گری دینی

–          

عرصه های گردش‌گری دینی

گردش‌گری دینی با توجه به اهدافی که برای  ذکر شد می‌تواند در عرصه مختلف انجام پذیرد که مهم‌ترین آن‌ها چنین است :

–         بازدید و زیارت اماکن متبرکه و مشاهد مشرفه

–         بازدید از بناهای تاریخی برای عبرت اندوزی

–         بازدید از آثار معماری اسلامی برای پی بردن به عمق عشق انسان به معبود

–         بازدید از مراسم متنوع مذهبی در اعیاد و مناسبت‌ها

–         بازدید از منازل مراجع و علمای دینی برای ساده زیستی در دنیا

–         بازدید از نمایشگاه‌ها جشنواره های فرهنگی با محوریت دین (صنایع دستی ،غذای حلال ، آثار هنری و…)

–         بازدید از مراکز علمی- پژوهشی دینی

–         بازدید از جاذبه های طبیعت با هدف شناخت معبود

–         بازدید از موزه‌ها با موضوع تاریخ (آثار تمدن، کتاب ، حجاب و…)

–         دیدار و گفتگو با علمای دینی و نخبگان

–         بازدید از مراکز طب اسلامی

–        

آداب گردش‌گری دینی

در اسلام در روایات معصومین (ع) آداب خاصی برای سیروسیاحت معین گردیده  است تا انسان‌ها را متوجه مقصد نهایی و کمال انسانی بگرداند و انسان را از رکود و کوردلی رهایی بخشد . به همین سبب هر مسلمانی که در جایگاه گردشگر قرار می‌گیرد ملزم به رعایت هنجارها و ارزش‌های دینی در نقش خود است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از:

–         توکل به خداوند در سیاحت و گردش برای آرامش روحی و روانی

–         هدفمندی در طول سفر

–         مراعات نکات امنیتی

–         مراعات نکات بهداشتی

–         برداشت توشه برای راحتی سفر

–         مهربانی و خوش اخلاقی با هم‌سفران

–         تعاون و همیاری با هم‌سفران

–         مشخص کردن سرپرست و مدیر در سفر

–         پرهیز از کسلی و افسردگی و ایجاد شور و نشاط در بین هم‌سفران

–         دوری از معصیت در طول سیاحت

–         انتخاب هم‌سفر هم رای و موافق و پرهیز از تک‌روی

–         تهیه سوغات برای منتظران در وطن

–         و….

به نام نام خدا

پایتخت معنوی ایران، با سه قطب زیارتی، عبادتی و سیاحتی

 

قم، پایتخت معنوی ایران، دارای سه قطب زیارتی، عبادتی و سیاحتی است که یک مثلث خوش­ریخت را برای ارتقای معنویت در جهان اسلام پدیدار ساخته است.

قطب زیارتی

آستان مقدس حضرت معصومه (س) به عنوان یک قطب زیارتی و به نمایندگی از خاندان عصمت و طهارت، توانسته است محور اصلی این معنویت را شکل دهد. این معنویت از یک عمق علمی و اجتهادی برخوردار است و توانسته است تمامی رفتار بشریت را حول تفقه شیعه جعفری ساماندهی کند.

قطب عبادتی

شکل­گیری مسجد مقدس جمکران به فرمان امام عصر (عج) در نزدیکی قم، یکی از رؤس این مثلت است که به قطبی ارزش­مند به منظور عبادت تمامی حق­پرستانی تبدیل شده است که از اقصی نقاط ایران و جهان، به این شهر مقدس سفر می­کنند.

قطب گردش­گری

بر اساس فرامین الاهی و به منظور شناخت و عبادت حضرت حق، به سیر آفاق و انفس سفارش شده و امر سیاحت در جهان هستی، سبب ارتقا و رشد معنویت شده و می­شود. گرچه قم از پایگاه­های ارزشمندی در برخورداری از این فرصت الاهی برخوردار است ولی نتوانسته به موازات زیارت و عبادت در ابعاد ضروری و حول محور دین خودنمایی کند.

گردش­گری و سیر آفاق

آسمان صاف این منطقه جغرافیایی توانسته است رصدخانه­های تحقیقاتی و آموزشی را به این سو بکشد و مراکز تحقیقاتی فلکی و نجومی را با رویکرد حوزوی و دانشگاهی درون و بیرون این شهر معنوی فعال سازد. امید است این فضای علمی و معنوی با توسعه امکانات و فناوری­های مورد نیاز به درون جامعه گسترش یابد و تمامی اقشار جامعه بتوانند ار مواهب آن برخوردار شوند.

گردش­گری و تحکیم مبانی خانواده

هر خانواده ایرانی با ترکیبی از پدربزرگان و مادربزرگان، پدران و مادران، فرزندان خردسال، نوجوان و جوان، که به صورت گروهی به این شهر مقدس قدم می­گذارند بایستی با عنایت به مبانی یک خانواده دینی از فرصت­های مناسب خویش برخوردار گردند تا این سفر زیارتی-عبادتی به یک خاطره ماندگار تبدیل گردد.

بزرگ­ترها با حضور در بارگاه ملکوتی کریمه اهل بیت و عبادتگاه­ها از جمله مسجد مقدس جمکران از حظ معنوی کافی و وافی برخوردار می­شوند و به نیازهای درونی خود در حوزه نیازهای انسانی و نیازهای الاهی لبیک می­گویند و فرزندان نیز از این فرصت برخوردار شده و تحت تأثیر این فضای الاهی قرار می­گیرند و از فیوضات الاهی آن بهره­مند می­شوند ولی روح بزرگ و جستجوگر آنان اقناع نشده و به فرصت­های بیشتری نیاز دارند تا بتوانند در کنار بزرگ­ترها از مواهب طبیعی و فرصت­های گردشی این استان نیز برخوردار شوند.

گردش­گری و فرصت­های گم شده

وجود نزدیک به ۴۰۰ امامزاده در نقاط مختلف شهر و استان، روستاهای دور و نزدیک، با آب و هواهای کاملاً متفاوت در یک زمان، و همچنین دیگر فرصت­های ذیل در خیابان­های شلوغ، محدود و پر رفت و آمد گم شده است و فرصت بازدید از این دیدنی­های با ارزش را از دید مجاوران و زائران این حضرت ربوده است.

فرصت­های گردش­گری استان قم

بهتر است این فرصت­ها را از محوریت این بانوی جلیل­القدر، که نماینده زیارتی و توسلی حضرت فاطمه زهرا، سلام الله علیها است شروع کنیم:

قبور علمای اعلام که از دوره …. که برای بسیاری از اقشار جامعه ناشناخته مانده است.

قبور شعرا و ادبای دین که … این فرصت با توجه به مطالبی که دانش­آموزان در کتاب­های درسی خود خوانده­اند جذابیت خاص خود را دارد.

بیت­التور

امید است با ساماندهی این فرصت­ها و با رویکردی معنوی به آن، بتواند برنامه­های متنوع و با نشاط دینی را برای زائران و مجاوران آن حضرت رقم زد و رضایت تمامی علاقه­مندان و عاشقان خاندان عصمت و طهارت را فراهم ساخت.

 

درباره ی humantech

همچنین ببینید

بیش از ۳۰ خوشه فناوری در این وبلاگ

به نام خدا در پی سخنرانی رئیس جمهور در جمع رؤسای دانشگاه ها، مقاله تهدیدات …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

auto baby bag book care film gaming hbo healthy hospital office party paypal red rock dress fruit sport study time